ÇOBANLARIN GRURU PAT-PAT

 

İsmini gürültülü motorundan alan Pat-Pat ‘lar, kullanım alanı ve özellikleri bakımından büyükçe kamyonetlere alternatif oluşturabilen, bir traktörün römorku ile yaptığı işlere eşdeğer sayılabilecek zirai bir taşıt ve çok amaçlı bir iş makinesi olarak da değerlendirilebilir. Yani bir nevi atom karınca sayılır. Kendinden tahrikli, genellikle düşük ve orta hızlarda çalıştırılan, motorları gürültülü ve güçsüzdür. Azami hızları 60 km/h’yi aşmayan, yerden oldukça yüksek, genellikle sürücü kabini olmayan araçlardır. Aslında Pat-Pat insanımızın istediği veya gerektiği zaman hurdadan bile olsa bir şeyler üretebileceğini kanıtı olmuştur. İlk Pat-Patların 1970 lerde üretildiği düşünülürse neden hala Pat-Pat bir kamyonete dönüşmedi sorusu insanın aklına geliyor. Cevap basit maliyet . Pat-Patları kullananların çiftçi olduğu düşünülürse bu konu daha iyi anlaşılacaktır. Alıcıların sadece çiftçi olduğu ve özel istek üzerine küçük atölyelerde üretildiği düşünülürse maliyet nerdeyse 3 katına çıkmaktadır. Eğer seri yapılabilseydi şimdiye ticari araçlar arasında en çok tercih edilen  yerli bir araç olabilirdi. Hem %100 Türk imalatı ve tasarımı olurdu.
Pat-Pat’lar Afyon, Isparta, Akşehir ve civarında ve diğer yörelerde, özellikle kasaba ve kırsal kesimlerde hiç küçümsenemeyecek sayılarda, her gelir düzeyinde çiftçiler ve yerel sakinler tarafından kullanılmaktadır. Hemen her yaşta erkek, kadın, hatta çocuk, vatandaşlar tarafından kullanılmaktadır.
2004 yılı itibariyle üretimlerinde yavaşlama, hatta geçmişle kıyaslandığında azalma bile olduğu, Afyonlu Pat-Pat üreticileri tarafından belirtilmektedir. Her ne kadar yeni modeller çıkmış olsa da Pat-Patın sağlamlığı üreticileri zora sokmuştur. Bir Pat-Patın ortalama ömrünün kullanıma göre 10-15 yıl gibi uzunca bir süre olduğu düşünülürse üreticiler haksız sayılmazlar. Gelin şimdi şu atom karıncayı tanıyalım.
   
Teknik özellikleri     

•   Pat-Pat’ın boş ağırlığı 1,500 kg, tam yüklü ağırlığı 3,500 kg civarındadır. Kısa mesafelerde kullanıcının ihtiyacına göre bu ağırlığın 4,000kg’ye  kadar çıkarılabildiği söylenmektedir
•   Tipik değer olarak Pat-Pat’ların uzunluğu 3.6-3.7 m, genişliği 1.7 m, maksimum yüksekliğ1.55- 1.65 m, kasa uzunluğu 2.4 m, kasa genişliği 1.6 m, kasa derinliği 0.33-0.65 m civarındadır.
•   Yüksüz durumda azami hızı 60 km/s,  dönüş yarıçapı 10 m’dir.
•   Damperli Pat-Pat’larda kaldırma kapasitesi 3,000 kg, damper pistonu 3 kademelidir.
•   Elektrik sistemi genellikle şarj alternatörü, marş motoru ve akümülatörden oluşturulmaktadır.
•   Uzun-kısa-park-sinyal-ikaz lambaları ve kornası bulunmaktadır.
•   Aktarma organları çeşitli taşıtların kullanım dışı bırakılmış (hurdaya ayrılmış) elemanlarından oluşturulmaktadır.

PAT-PAT’I OLUŞTURAN ANA ÜNİTELER

•   Pat-Pat, 50x100 ebadında profilden kaynaklı imalat yöntemi ile üretilmektedir. Şasinin ön ucu ile arka ucu arasındaki uzunluk 3500 mm, ön kısmının genişliği 750 mm ve arka kısmının genişliği 1150 mm’dir
•   Pat-Pat’larda kullanılan motorlar, hurda eleman değildir, yeni olarak takılırlar. Çoğunlukla Lombardini, bazen de Pancar Motor veya Süper Star marka tek silindirli dizel motorlar kullanılmaktadır. İki silindirli dizel motor kullanımı ise çok nadirdir.
•   Pat-Pat’ın kavraması, genellikle FIAT marka 50 NC kamyonetten alınmaktadır.
•   Pat-Pat’larda büyük bir çoğunlukla Chrysler Sanayi imalatı Dodge-100 markalı araçlarda kullanılan 445-D tipi dört vitesli kuvvetli, sessiz çalışan ve vitesi kolay değiştirebilen şanzıman kullanılmaktadır
•   Arka dingil kovanı ve diferansiyeli de Chrysler-Dodge-100 markalı kamyonetten alınmaktadır
•   Direksiyon sistemi olarak genellikle Chrysler-Dodge-100 marka kamyonetteki tipte kullanılmaktadır.
•   Ön dingil olarak da çoğunlukla Chrysler-Dodge-100’ün ön dingili kullanılmaktadır. Ayrıca BMC-TM–30, Askeri 4x4 jiplerin ön dingilleri de kullanılmaktadır.
•   İlk imal edilen Pat-Pat’larda sadece arka tekerlerde Chrysler-Dodge–100 orijinal teçhizatı olan hidrolik fren sistemi kullanılmakta idi.
•   İlk yıllarda(1970) üretilen Pat-Pat’larda hiçbir elektrik sistemi elemanı yoktu. Zamanla bir şarj alternatörü ve akümülatör takıldıktan sonra diğer elektrik elemanları akâbinde eklenmiştir. Halen bazı Pat-Pat’larda marş motoru, uzun-kısa far, park-sinyal dörtlü ikaz lambaları, korna gibi elemanlar mevcut değildir.
•   Ön ve arka süspansiyon sistemi yaprak yaylardan oluşturulmaktadır. Genellikle askeri jiplerin ve Chrysler-Dodge–100 markalı kamyonetlerin yaprak yayları kullanılmaktadır
•   Pat-Pat’larda kullanılan lastikler 6.00–16 ölçülerinde olup 6 kat bezli kar tipi lastikleridir. Jantlar beş deliklidir ve Chrysler-Dodge–100 markalı araçlarda kullanılan jantlar veya muadilleridir
•   Kullanılan priz direklerde ufak bir değişiklik yapılarak yeni form oluşturulmaktadır

Pat-Pat’ların Avantajları

•   Bu taşıtlar römorklu bir traktörün yaptığı birçok işi kolaylıkla yapabilmektedir.(Traktörün max 25 km yaptığı düşünülürse Pat Pat yüklü olsa bile ondan daha hızlı bir taşımacıdır.)
•   İlk maliyet olarak traktör ve kamyonetlerle kıyaslandığında çok daha ekonomiktir.(Ortalama motor dahil  5-7 bin ytl arasında isteklere göre değişmektedir)
•   Parça temini, bakımı ve tamiri kolay ve çok ekonomiktir.
•   Genellikle yüksek kapasiteli araçların üniteleri kullanıldığından temel aksamda yüksek kapasiteli olmaktadır, bu yüzden temel aksamı kolay arıza yapmamaktadır.
•   Yerden yüksek olması nedeniyle de bozuk yol ve arazide de rahatlıkla ilerleyebilmektedir.
•   Yakıt tüketimi çok düşüktür.(Toplam yüklü ağırlık 3 ton için yaklaşık 16 km/lt)

Pat-Pat’ların Dezavantajları

•   Karayolları ile ilgili mevzuat bakımından Pat-Pat’ların bazı önemli eksiklikleri vardır.
•   Tasarımı çoğunlukla zihinsel olarak yapıldığından ve hesaplamaya dayalı mühendislik tasarımı çalışmalarına dayandırılmadığından, temel taşıt  tekniği ve tasarımı açılarından uzmanlarca ilk bakışta fark edilebilen ve mutlaka düzeltilmesi gereken çok sayıda hata içermektedir.
•   Azami hızı düşüktür ( 60 km/s civarında) ve ivmelenmesi yavaştır.
İlk yıllarda imal edilen Pat-Pat’larda fren sistemi eksik ve yetersiz olduğundan taşıtların durdurulması da güç olmaktadır.

•Yüksek olması nedeniyle aracın ağırlık merkezi de yerden yüksektir ve özellikle dönüşlerde yana savrulma ve devrilme tehlikesi  normaldekinden fazladır

Yorum Yaz